|
Polski Związek Piłki Nożnej został założony w dniach 20-21 grudnia 1919 roku w Warszawie podczas 1 zjazdu polskich klubów piłki nożnej. W gestii tej organizacji leżało i leży do dziś organizowanie rozgrywek piłkarskich w Polsce. Już w 1920 roku PZPN zorganizował Mistrzostwa Polski, które miały wyłonić najlepszy klub w kraju, czyli Mistrza Polski. Turniej ten miał być rozegrany systemem pucharowym wiosna-jesień i składał się z dwóch rund. Runda pierwsza wiosenna to eliminacje okręgowe wyłaniające najlepszy klub w każdym okręgu, których wtedy był 5 oraz runda jesienna, w której 5 mistrzów okręgowych walczyłoby między sobą o tytuł Mistrza Polski. Mistrzostwa rozpoczęto jednak wojna polsko-bolszewicka toczona w latach 1919-1920 nie pozwoliła ich zakończyć. Odbyły się tylko okręgowe eliminacje wstępne i to nie w każdym okręgu. W 1921 roku PZPN zorganizował II Mistrzostwa Polski, które wygrała krakowska Cracovia i to ona została pierwszym w historii Mistrzem Polski. Tytuł wicemistrza zdobyła Polonia Warszawa.
Mistrzostwa były organizowane co roku i za każdym razem systemem pucharowym. W sezonie 1925/1926 PZPN przeprowadził po raz pierwszy rozgrywki o Puchar Polski, który zdobyła Wisła Kraków. Była to jednorazowa akcja PZPN i kolejne rozgrywki o Puchar Polski zorganizowano dopiero w 1951 roku. A tymczasem rosło niezadowolenie klubów, które uznały, że wyłanianie mistrza kraju systemem pucharowym jest sposobem przestarzałym i nie oddaje prawdziwego potencjału klubów, zdając się często na łut szczęścia i przypadkowe rozstrzygnięcia meczu. Działacze klubowi domagali się wprowadzenia systemu ligowego takiego jaki stosowano w Europie Zachodniej, w którym mecze rozgrywa się tzw. systemem kołowym, czyli każdy gra z każdym mecz i rewanż.
W maju 1926 roku Józef Piłsudski dokonał zbrojnego zamachu stanu, zwanego dziś przewrotem majowym. W efekcie w Polsce w latach 1926-1939 panowały autorytarne rządy sanacji oparte na armii (sanacja - grupa rządząca należąca do zwolenników J.Piłsudskiego). Wojsko przejmowało stopniowo kontrolę nad wszystkimi dziedzinami życia w kraju w tym również nad sportem. Dnia 2 grudnia 1926 roku w Krakowie doszło do spotkania przedstawicieli klubów zainteresowanych powołaniem ligi. Dwa dni później, 4 grudnia 1926 roku, ci sami ludzie spotkali się w Warszawie i utworzyli nową organizację działającą w strukturach PZPN i noszącą nazwę "Liga Polska". Duża w tym była zasługa wojskowych działaczy Legii Warszawa. W lutym 1927 roku konserwatywny PZPN opowiedział się przeciwko tworzeniu ligi w Polsce. Doprowadziło to do rozłamu w polskiej piłce. 1 marca 1927 roku Liga Polska oderwała się od PZPN i rozpoczeła działalność pod nazwą "Polska Liga Piłki Nożnej" a jej prezesem został generał brygady Roman Górecki. PZPN zareagował natychmiast i zdyskwalifikował wszystkich piłkarzy, działaczy i kluby, które wstąpiły do Polskiej Ligi a także zgłosił to do FIFA.
Po miesiącu Liga Polska zrzeszała prawie 60 klubów. Już 3 kwietnia 1927 roku ruszył pierwszy sezon ligi złożonej z 14 klubów. Niestety w gronie najlepszych zabrakło Cracovii, która w tamtym czasie była jednym z najsilniejszych klubów. Powód był prosty, prezes PZPN przeciwny lidze był także prezesem Cracovii. Jej miejsce zajęła Jutrzenka Kraków. PZPN postawiony przed faktem dokonanym nie mając już wyboru rozpoczął rozmowy z przedstawicielami Ligi Polskiej. W lipcu 1927 roku doszło do spotkania a w październiku 1927 roku do porozumienia, które podpisano 29 grudnia 1927 roku. Natomiast pare dni wcześniej, 18 grudnia 1927 roku, PZPN postanowiło przenieść siedzibę z Krakowa do Warszawy. Było to całkowite zwycięstwo działaczy wojskowych, który przejęli władzę nad piłką nożną i w ten sposób w Polsce rozpoczęłą się nowa era futbolu. Dnia 15 stycznia 1928 roku już w nowej siedzibie w Warszawie podczas posiedzenia PZPN "Polska Liga Piłki Nożnej" oficjalnie stała się częścią PZPN.
Co za tym idzie także dla Cracovii znalazło się miejsce w lidze. W związku z powyższym w 1927 roku prowadzone były równolegle 2 rodzaje rozgrywek o tytuł Mistrza Polski: pierwsze oficjalne Mistrzostwa Polski systemem pucharowym pod patronatem PZPN a drugie nieoficjalne rozgrywki ligowe prowadzone przez Ligę Polską bez zgody PZPN. Ostatecznie PZPN zadecydowało, że tytuł mistrza kraju w 1927 roku otrzymuje zwycięzca rozgrywek ligowych, czyli Wisła Kraków. Rozgrywki ligowe toczyły się aż do wybuchu II wojny światowej w 1939 roku. Tego roku ich nie dokończono i mistrza nie wyłoniono. W czasie wojny na terenie Polski żadnych rozgrywek nie przeprowadzano. Wojna zakończyła się w maju 1945 roku i PZPN reaktywował polską ligę.
|
