Swoje kandydatury na gospodarza piętnastego turnieju wysunęły 3 państwa: Brazylia, Maroko
i USA. Dnia 4 lipca 1988 roku Komitet Wykonawczy FIFA (Executive Committee, w skróce
Exco) na posiedzeniu w Zurychu w drodze głosowania przyznał organizację turnieju USA,
które wygrały już w pierwszej rundzie głosowania zdobywając ponad połowę głosów (USA 10
głosów, Maroko 7 a Brazylia tylko 2). Wybór USA na organizatora mistrzostw świata w piłce
nożnej zaskoczył wielu. Jak powszechnie wiadomo w Stanach króluje futbol amerykański.
Sceptycy przepowiadali brak zainteresowania turniejem wśród Amerykanów i prawie puste
stadiony w trakcie meczy. Jednak wbrew pozorom stało się zupełnie na odwrót i stadiony
pękały w szwach. Średnia widzów na mecz, 69 tysięcy, jest najwyższa w historii turnieju,
głównie za sprawą wielkich stadionów. Wybierając USA na gospodarza najbardziej
prestiżowych zawodów piłkarskich na świecie FIFA chciała spopularyzować piłkę nożną
w tym kraju. Cyfry mówią same za siebie. Odniesiono ogromny sukces. Jednym z warunków
jakie FIFA postawiła USA było stworzenie profesjonalnej ligii piłki nożnej, która
wystartowała w 1996 roku pod nazwą Major League Soccer. Amerykanie mieli 6 lat na
przygotowania.
Termin składania zgłoszeń do turnieju upływał 15 września 1991 roku. Zgłosiło się 148
reprezentacji. USA jako gospodarz i Niemcy jako obrońca tytułu nie musiały brać udziału w
eliminacjach. Losowanie grup eliminacyjnych odbyło się 8 grudnia 1991 roku w Nowym Jorku.
Strefie UEFA przyznano 13 miejsc bezpośrednich, strefie CONMEBOL przyznano 3 miejsca
bezpośrednie i 1 miejsce pośrednie, strefie CONCACAF przyznano 2 miejsca bezpośrednie i 1
miejsce pośrednie, strefie CAF pprzyznano aż 3 miejsca bezpośrednie, strefie AFC
przyznano 2 miejsca bezpośrednie, natomiast strefa OFC otrzymała 1 miejsce
pośrednie.
W regulaminie pojawiły się zmiany. Aby wyeliminować nieczystą i brutalna grę zaostrzono
przepisy dotyczące przewinień. Za atak na nogi od tyłu sędzia miał prawo ukarać zawodnika
czerwoną kartką. Kolejną nowością była zmiana sposobu punktowania meczy. Zwycięstwo
postanowiono nagradzać 3 punktami. Był to efekt gry defensywnej sprzed 4 lat, która
sprawiała, że mecze były bezbarwne i drużyny, które nie wygrały ani jednego meczu
docierały aż do ćwierćfinałów. Trzy punkty za zwycięstwo miały zachęcić do aktywniejszej
gry, gdyż dzięki nowej punktacji same remisy przestały być wystarczające do wyjścia z grupy.
Odniosło to efekty, zawodnicy ruszyli do ataku a mecze stały się bardziej widowiskowe.
System rozgrywek finałowych był dokładnie taki sam jak 4 lata wcześniej. W pierwszej
fazie 24 finalistów podzielono na 6 grup. Losowanie tych grup odbyło się 19 grudnia 1993
roku w Las Vegas w Convention Center (Centrum Konferencyjne). Wśród 24 ekip 6 drużyn to
drużyny rozstawione (najsilniejsze zespoły, faworyci), które rozmieszczono po jednej w
każdej grupie. Drużyny te to: USA (gospodarz), Niemcy (obrońca tytułu), Argentyna,
Belgia, Brazylia i Włochy. O tym, które zespoły uzyskały miano rozstawionych
zadecydowała FIFA na podstawie wyników trzech ostatnich mundiali (ranking FIFA powstał
dopiero pod koniec 1992 roku i nie był jeszcze wykorzystywany do rozstawiania drużyn w
prestiżowych turniejach). Drużyny zajmujące miejsca pierwsze i drugie oraz cztery
najlepsze drużyny z miejsc trzecich w grupach awansowały do kolejnej fazy rozgrywek.
Jeśli drużyny zdobyły taka samą liczbę punktów to o kolejności w grupie decydowała
różnica bramek wyliczana według bardzo prostego wzoru: liczba goli zdobytych minus
liczba goli straconych. Jeśli dwie drużyny uzyskały taką samą liczbę punktów i taką samą
różnicę bramek to wyższą lokatę w tabeli zajmowała ta drużyna, która wygrała mecz grupowy rozgrywany pomiędzy tymi dwoma zespołami.
Fazy pozagrupowe rozgrywano systemem KO (knock-out, czyli przegrywający
odpada). Jeśli mecz nie został rozstrzygnięty ani w regulaminowym czasie gry ani
w dogrywce to o awansie do dalszych rozgrywek decydowały rzuty karne.
W walce o Puchar Świata zabrakło kilku renomowanych reprezentacji, między innymi: Danii -
mistrza Europy z 1992 roku, Francji, Portugali i Anglii (z Wysp Brytyjskich po raz
pierwszy od 1950 nikt się nie zakwalifikował), które odpadły w eliminacjach. W turnieju
wystąpiły po raz pierwszy Arabia Saudyjska, Grecja, Nigeria oraz Rosja samodzielnie
po rozpadzie ZSRR. Nigeria i Arabia Saudyjska miały udane debiuty i wyszły ze swoich
grup. Faworytom mimo drobnych trudności udało się awansować do 1/8 finału. Obrońcy
tytułu, Niemcy, ulegli w ćwierćfinale Bułgarii, która okazała się niespodzianką
turnieju. Bułgarzy już pięciokrotnie brali udział w finałach ale nigdy nie wygrali meczu
a w USA zajęli czwarte miejsce i ich zawodnik został królem strzelców. Wicemistrz,
Argentyna, pozbawiony swojej gwiazdy Diego Maradony odpadł jeszcze wcześniej
niż Niemcy bo juz w 1/8 finału. Po meczu z Nigerią we krwi Maradony wykryto niedozwolony
środek dopingowy (efedrynę powodującą obniżenie wagi) za co został zdyskwalifikowany i na tym zakończył przygodę z Pucharem Świata. Uczestnik czterech mundiali (1982,
1986, 1990, 1994), bohater narodowy Argentyny, dla której zdobył Puchar Świata w 1986
kończył karierę w niesławie. Na boiskach USA wyraźnie dominowały drużyny z Europy co
najbardziej widoczne stało się w ćwierćfinałach, gdzie na osiem drużyn aż siedem to
drużyny europejskie. W wielkim finale spotkały się Brazylia i Włochy. Jednak mecz dwojga
trzykrotnych mistrzów świata nie dostarczył spodziewanych emocji. Zakończył się
bezbramkowym remisem i o czwartym tytule po raz pierwszy zadecydowały rzuty karne. Lepsi
w egzekwowaniu "jedenastek" okazali sie canarinhos i to oni świętowali po 24 latach zdobycie
kolejnego, czwartego tytułu mistrzów świata. Swoje zwycięstwo reprezentacja Brazylii
zadedykowała Ayrtonowi Sennie brazylijskiemu mistrzowi Formuły 1, który zmarł dwa i pół
miesiąca wcześniej.
Rozgrywki w USA były nielada wyzwaniem dla amerykańskiej telewizji. Popularne tam sporty
typu koszykówka, baseball, hokej czy też futbol amerykański charakteryzują się częstymi
przerwami w grze, które są wypełniane reklamami sponsorów. Piłka nożna z dwiema
długimi połowami i jedną krótką przerwą nie pasowała do tego schematu. Wymagało to nowego
rozwiązania, które okazało się bardzo proste i zrewolucjonizowało telewizyjne transmisje
sportowe. Bardzo szybko zastosowano je we wszystkich rodzajach gier
zespołowych. Tym złotym środkiem było wyświetlanie na ekranie telewizora w czasie gry
tablicy zawierającej wynik gry, czas gry i sponsorowane reklamy. Dzięki temu można było
reklamować cały czas bez przerywania gry. Turniej odniósł ogromny suksces
w USA, większy niż się spodziewano czego dowodem jest najwyższa w historii frekwencja na
meczach wynosząca średnio 69.000 widzów. Tragicznym bohaterem tej edycji rozgrywek o
Puchar Świata został kolumbijski obrońca Andres Escobar. W meczu z gospodarzami
strzelił bramkę samobójczą eliminując tym samym swój zespół uważany za czarnego konia z
dalszych rozgrywek. Jakiś tydzień później został zastrzelony we własnym samochodzie na przedmieściach Medelin przez nauczyciela w-fu. Zabójca oddał kilka strzałów i po każdym z nich głośno wykrzykiwał "gol, gol, gol". Szybko został aresztowany i skazany na 40 lat więzienia.
Maskotką turnieju był pies o imieniu Striker (napastnik po angielsku) ubrany w strój
piłkarski w barwach reprezentacji USA. Na koszulce miał napis USA '94 a przy nodze piłkę.
Oficjalną piosenką był utwór "Gloryland" Daryl Hall and The Sounds Of
Blackness. Oficjalną piłką była piłka Questra firmy Adidas. Nagrodę FIFA Fair Play Trophy
przyznano reprezentacji Brazylii. Złotego Buta (The Adidas Golden Shoe) dla najlepszego
strzelca otrzymało aż dwóch zawodników: Oleg Salenko z Rosji i Hristo Stoiczkow z
Bułgarii. Natomiast Złotą Piłkę (The Adidas Golden Ball) dla najlepszego piłkarza
otrzymał Brazylijczyk Romario. Wprowadzono również dwie nowe nagrody. Pierwsza z nich to
nagroda dla najciekawszego zespołu (FIFA Award for the Most Entertaining Team),
którą przyznano Brazylii. A druga to nagroda imienia Lwa Jaszyna (legendarny bramkarz ze
Związku Radzieckiego występujący na turniejach w latach 1958-1970) dla najlepszego
bramkarza (Yashin Award for the Best Goalkeeper). Otrzymał ją bramkarz reprezentacji
Belgii Michel Preud'homme.
|
