Swoje kandydatury na gospodarza dziewiętnastych rozgrywek o Puchar Świata wysunęło 5
państw: Egipt, Libia, Maroko, Republika Południowej Afryki oraz Tunezja. Tunezja i Libia
chciały wspólnie organizować turniej jednak FIFA podjęła decyzję, że gospodarzem może
zostać tylko jeden kraj. W związku z tym Tunezja wycofała swoją kandydaturę po czym FIFA
wykluczyła Libię z grona kandydatów. Dnia 15 maja 2004 roku Komitet Wykonawczy FIFA
(Executive Committee, w skróce Exco) na posiedzeniu w Zurychu w drodze głosowania wybrał
na gospodarza Republikę Południowej Afryki, która wygrała już w pierwszej turze
głosowania zdobywając ponad połowę głosów (RPA 14 głosów, Maroko 10 głosów, Egipt żadnego głosu). Tym samym po raz pierwszy w historii turniej zagościł w Afryce. RPA miała 6 lat na przygotowania.
Do turnieju zgłosiła się rekordowa liczba 204 z 208 reprezentacji zrzeszonych w FIFA i
tym samym został pobity rekord z turnieju z 2002 roku kiedy to zgłoszono 199
reprezentacji. 4 reprezentacje, które się nie zgłosiły to: Bhutan, Brunei, Laos i
Filipiny (wszystkie ze strefy azjatyckiej). Już po zakończeniu rejestracji Bhutan, Brunei i Filipiny złożyły spóźnione zgłoszenia do turnieju jednak FIFA przyjęła jedynie wniosek Bhutanu. Gospodarz turnieju, RPA, nie musiała brać udziału w eliminacjach. Jednak mimo to wzięła w nich udział, ponieważ w strefie afrykańskiej eliminacje do finałów mistrzostw świata były jednocześnie eliminacjami do Pucharu Narodów Afryki, który odbywał się w Angoli w 2010 roku. W związku z tym RPA musiała wziąć udział w eliminacjach, żeby dostać sie do Pucharu Narodów Afryki. Niestety odpadła z eliminacji. I nie miało to żadnego wpływu na jej udział w mistrzostwach świata. Od poprzedniego turnieju obrońca tytułu nie jest automatycznie zakwalifikowany tylko musi uczestniczyć w eliminacjach wstępnych. Strefie UEFA przyznano 13 miejsc
bezpośrednich, strefie CONMEBOL przyznano 4 miejsca bezpośrednie i 1 miejsce pośrednie,
strefie CONCACAF przyznano 3 miejsca bezpośrednie i 1 miejsce pośrednie, strefie CAF
przyznano 6 miejsc bezpośrednich, strefie AFC przyznano 4 miejsca bezpośrednie i 1
miejsce pośrednie, natomiast strefie OFC tradycyjnie przyznano 1 miejsce pośrednie.
Format turnieju był taki sam jak 4 lata wcześniej. W pierwszej fazie 32 finalistów
podzielono na 8 grup. Losowanie tych grup odbyło się 4 grudnia 2009 roku w International
Convention Centre (Centrum Konferencyjne) w Kapsztadzie . Wśród 32 ekip 8 to drużyny
rozstawione (najsilniejsze zespoły, faworyci), które rozmieszczono po jednej w każdej
grupie. Komitet Organizacyjny FIFA zmienił procedurę wyboru tych drużyn. Na poprzednich
turniejach pod uwagę brano rezultaty z dwóch lub trzech ostatnich mundiali oraz ranking
FIFA z trzech ostatnich lat. Tym razem kryterium było tylko jedno i bardzo proste -
ranking FIFA z października 2009 roku. Tak więc w skład drużyn rozstawionych, poza RPA
(gospodarz, 85 miejsce w rankingu FIFA), weszło siedem najwyżej klasyfikowanych w tym
rankingu ekip spośród uczestników turnieju, czyli: Brazylia (1. miejsce w rankingu
FIFA), Hiszpania (2.), Holandia (3.), Włochy (4.), Niemcy (5.), Argentyna (6.) oraz
Anglia (7.). Wśród finalistów jedynie Korea Północna była niżej notowana w rankingu
FIFA od RPA i zajmowała 91 lokatę.
Dwie najlepsze drużyny z każdej grupy
awansowały do kolejnej fazy rozgrywek. Jeśli drużyny zdobyły taka samą liczbę punktów
to o kolejności w grupie decydowały kryteria:
a) różnica bramek ze wszystkich meczy grupowych;
b) liczba bramek strzelonych we wszystkich meczach grupowych;
c) liczba punktów zdobytych we wspólnych meczach tych drużyn;
d) różnica bramek ze wspólnych meczy tych drużyn;
e) liczba bramek strzelonych we wspólnych meczach tych drużyn;
f) losowanie.
Fazy pozagrupowe rozgrywano systemem KO (knock-out, czyli przegrywający
odpada). Jeśli mecz nie został rozstrzygnięty ani w regulaminowym czasie gry ani w
dogrywce to o awansie do kolejnej fazy decydowały rzuty karne.
W tym wydaniu Mistrzostw Świata był tylko jeden debiutant, czyli Słowacja, która w eliminacjach była w grupie razem z Polską, dwukrotnie pokonała Polskę i wygrała
grupę. Podczas turnieju w RPA także spisywała się świetnie i ograła nawet Włochów co zaowocowało wyjściem z grupy. W II rundzie Słowacy ulegli Holandii ale pozostawili po sobie bardzo dobre wrażenie. W fazie grupowej było parę niespodzianek i miłych i niemiłych. Francuzom przytrafiła się taka sama wpadka jak na mundialu w 2002 roku, czyli zajęli ostatnie miejsce w grupie z jednym punktem na koncie. Ogólnie w reprezentacji zrobiła się niezdrowa atmosfera, która doprowadziła do paru skandali, aż osobiście zainterweniował prezydent Francji i wezwał kapitana drużyny do siebie na rozmowę. Thierry Henry stawił się na wezwanie w Pałacu Prezydenckim a dostał się tam tylnym wejściem. Taki sam los spotkał Włochów, którzy bronili tytułu zdobytego w Niemczech w 2006 roku. Przegrali ze Słowacją, nie byli w stanie pokonać Nowej Zelandii i nie wyszli z grupy. Wspomniana Nowa Zelandia zaskoczyła wszystkich i nikomu nie dała się pokonać, jednak 3 punkty to było za mało na dalszy awans. Mocne okazały się ekipy z Ameryki Południowej i cała piątka dostała się do drugiej rundy. Całkowicie zawiodły drużyny afrykańskie, które uniesione emocjami i faktem, że grają na własnym podwórku zapowiadały nawet walkę o tytuł mistrza. Niestety w fazie grupowej coś się stało i aż 5 z 6 zespołów reprezentujących Afrykę poległo. Jedynie Ghana pokazała się z lepszej strony i dotarła aż do ćwierćfinału. Półfinał także był w zasięgu jej ręki jednak przegrała w rzutach karnych. Gospodarze też bardzo się starali i nawet byli blisko zajęcia drugiego miejsca w grupie jednak odpadli ze względu na gorszą różnicę bramek. Tym samym RPA stała się pierwszym gospodarzem w historii turnieju, który nie wyszedł z grupy. W kolejnej fazie obyło się bez żadnych rewelacji. Warto wspomnieć o meczu Niemcy Anglia. Anglicy grali bez ładu i składu, praktycznie pozbawieni obrony a Niemcy grali jak z nut. Mimo to w 39 minucie Anglikom udało się strzelić wyrównującego gola. Jednak sędzia podjął błędną decyzję i bramki nie uznał. Podcięło to skrzydła Anglikom w efekcie czego ponieśli druzgoczącą porażkę. Kilka dni później prezydent FIFA Sepp Blatter przeprosił Anglię za ewidentną pomyłkę arbitra. W ćwierćfinale dominujące w poprzednich fazach drużyny z Ameryki Południowej ustąpiły miejsca ekipom europejskim. Paragwaj przegrał z Hiszpanią, Brazylia, prezentująca od początku turnieju dziwnie nonszelancki styl gry, niespodziewanie uległa Holandia a Argentyna została dosłownie zmiażdżona przez reprezentację Niemiec w efekcie czego "boski Diego" stracił posadę trenera reprezentacji Argentyny. W półfinale na cztery ekipy trzy pochodziły z Europy i to one rozdzieliły między siebie najlepsze miejsca. Czwartą ekipą półfinału był Urugwaj broniący honoru reszty świata. W tym miejscu możnaby przypomnieć, że cztery lata wcześniej, w Niemczech w 2006 roku, wszystkie cztery zespoły grające w półfinale pochodziły z Europy. W wielkim finale spotkały się Hiszpania i Holandia co nie powinno zbytnio dziwić biorąc pod uwagę, że zajmowały odpowiednio 2 i 3 miejsce w rankingu FIFA przed turniejem. Z mundialowych osiągnięć Hiszpanii można wymienić jedynie czwarte miejsce z 1950 roku a Holandia miała już na koncie wicemistrzostwo świata z 1974 i 1978 roku. Pojedynek finałowy był wyrównany przez 115 minut. Żadna ze stron nie potrafiła rozstrzygnąć spotkania na swoją korzyść. Seria rzutów karnych wisiała już w powietrzu kiedy w 116 minucie, dosłownie kilka minut przed gwizdkiem kończącym dogrywkę, Iniesta pokonał holenderskiego bramkarza i zdobył Puchar Świata dla Hiszpanii. Hiszpania została ósmym zdobywcą tego trofeum i dołączyła do elitarnego "klubu mistrzów świata".
Poza tym Hiszpania jako trzecia może poszczycić się tym, iż w tym samym czasie posiadała oba tytuły: Mistrza Świata (mundial 2010) i Mistrza Europy (euro 2008).
Pierwsze dokonały tego Niemcy (euro 1972 + mundial 1974) a druga była Francja (mundial 1998 + euro 2000).
Na nagrody dla uczestników finałów Komitet Wykonawczy FIFA przeznaczył 420 milionów USD,
czyli aż o 60 procent więcej niż 4 lata wcześniej. I tak na samym początku każdy z 32
finalistów otrzymał 1 mln USD na pokrycie kosztów udziału w imprezie. Następnie za wyjście z grupy, czyli za awans do drugiej rundy drużyny otrzymały po 8 mln USD. Zespoły, które awansowały do ćwierćfinału zebrały 9 mln USD a te który awansowały do półfinału miały już na koncie 14 mln USD. Następnie za zajęcie czwartego miejsca Urugwajowi uzbierało się 18 mln USD, a Niemcom za trzecie miejsce 20 mln USD. Holandia jako wicemistrz zebrała 24 mln USD a Hiszpania jako nowy mistrz zarobiła najwięcej, bo aż 30 mln USD. Po raz pierwszy w historii turnieju FIFA płaciła także klubom i na ten cel przeznaczyła 40 milionów USD (wliczone do wspomnianych wcześniej 420 mln USD). Każdy klub, którego zawodnik brał udział w finałach otrzymał 1600 USD (około 1000 euro) dziennie za zawodnika. Rozwiązanie to podyktowane było względami praktycznymi. Kluby często domagały się od FIFA rekompensaty za kontuzje, które ich zawodnicy odnosili w meczach międzypaństwowych, na przykład podczas mundialu bądź eliminacji do niego. FIFA
postanowiła wypłacać klubom dniówki za udział ich zawodników w takich meczach a w zamian
kluby zgodziły się nie wysuwać roszczeń pod adresem FIFA poprzez sądy cywilne tylko
poprzez Sportowy Sąd Arbitrażowy.
Turniej w RPA to pierwsze w historii "zimowe" Mistrzostwa Świata, ponieważ w RPA pod koniec czerwca zaczyna się zima a nie lato tak jak u nas. Temperatura w dzień spada poniżej zera. Każdy kto oglądał transmisje z meczy to z pewnością zauważył kibiców ubranych w grube kurtki i piłkarzy grających w rękawiczkach.
Organizatorzy przygotowali 10 stadionów, z czego 5 wybudowano specjalnie na potrzeby
turnieju a 5 pozostałych to zmodernizowane istniejące juz wcześniej stadiony. Niektóre miasta, w których się one znajdują położone są na sporych wysokościach nad poziomem morza, np: Johannesburg - 1753 metry n.p.m., Rustenburg - 1500 metrów n.p.m., Bloemfontein - 1400 metrów n.p.m. Mogło to wpływać na grę zawodników i zachowanie piłki podczas lotu. Jednak stadionom tym daleko do stadionów meksykańskich położonych na wysokościach grubo ponad 2000 metrów, np: Toluca 2680 metrów, Meksyk 2240m, Puebla 2160m, na których rozgrywano mundiale w 1970 i 1986 roku i to w samo południe, w czasie
największych upałów. Natomiast w RPA była zima.
Opowiadając o rozgrywkach na czarnym lądzie nie sposób nie wspomnieć o dwóch kwestiach znanych wszystkim kibicom z telewizji, a mianowicie o wuwuzelach i o ośmiornicach. Wuwuzela, nazywana lepatata w języku tswana używanym w RPA, to plastikowa trąbka o długości mniej więcej 65cm, która wydaje bardzo głośny jednostajny dźwięk. I właśnie ta właściowośc była obiektem sporych kontrowersji. Wuwuzela potrafi wytwarzać dźwięki o natężeniu 120 decybeli w promieniu 1 metra. Wartość ta uznawana jest już za próg bólu. Narażanie się na bliski kontakt z tą trąbką grozi trwałą utratą słuchu. Piłkarze skarżyli się na to, że hałas wuwuzeli dobiegający z trybun uniemożliwia im porozumiewanie się na boisku oraz ogólnie dekoncentruje ich i negatywnie wpływa na grę. Natomiast komentatorzy uskarżali się na to, że są zagłuszani przez wuwuzele i widzowie przed telewizorami nie słyszą ich relacji. W przeciwieństwie do trąbek dobrą sławą podczas tych finałów okryła się ośmiornica o imieniu Paul, która mieszkała w mieście Oberhausen w Niemczech w "Sea Life Center" (sieć obiektów prezentujących życie morskie, coś w rodzaju oceanarium, posiada oddziały w 13 krajach europejskich i w USA). Paul zasłynął z tego, że trafnie wytypował zwycięzcę siedmiu meczy z udziałem Niemców oraz zwycięzcę meczu finałowego. Do Oberhausen zaczęły przyjeżdżać prawdziwe pielgrzymki z wielu krajów Europy. Każdy chciał zobaczyć Puala, więc przed jego akwarium ustawiały się długie kolejki. Dwa miesiące po mundialu Paul zmarł ze starości, jego szczątki skremowano i w Sea Life Center wystawionu mu mały pomnik.
Oficjalną maskotką został lampart o imieniu Zakumi. Ma on zielone szorty, zieloną grzywę i żółte cętkowane futro a w dłoni trzyma piłkę (zielony i żółty to kolory stroju piłkarskiego reprezentacji gospodarzy). Jego imię Zakumi powstało poprzez złączenie: "ZA" - oznaczenie RPA w międzynarodowym kodzie państw oraz "kumi" - dziesięć w wielu afrykańskich językach.
Oficjalną piłką mistrzostw została nowa piłka firmy Adidas o nazwie "Jabulani" (czyt:
dżabulani) co w języku Zulusów zamieszkujących RPA oznacza "cieszyć się, sprawiać komuś
radość, świętować" i nawiązuje do faktu, że wybór RPA na organizatora sprawił radość
wszystkim mieszkańcom Afryki, a ponieważ jest to pierwszy turniej i największa sportowa
impreza jaka miała miejsce na tym kontynecie jest to też powód do świętowania.
Nagrodę FIFA Fair Play Trophy przyznano świeżo upieczonemu mistrzowi, czyli Hiszpanii. Złotego Buta (The Adidas Golden Shoe) dla najlepszego strzelca otrzymał Thomas Müller (Niemcy). Złotą Piłkę (The Adidas Golden Ball) dla najlepszego piłkarza otrzymał Diego Forlan (Uruwgaj). Nagrodę dla najlepszego bramkarza (Yashin Award for the Best Goalkeeper) odebral Iker Casillas (Hiszpania). Nagrodę FIFA Award for the Most Entertaining Team dla najciekawszego zespołu przyznano reprezentacji Niemiec, która naprawdę na nią zasłużyla. Natomiast The Best Young Player Award, czyli nagrodę dla najlepszego młodego zawodnika (takiego, który nie ukończył 21 roku życia) otrzymał król strzelców i zdobywca Złotego Buta Thomas Müller (Niemcy).
|