W programie olimpiad, które odbywały się w starożytnej Grecji nie było gier
zespołowych tak, więc również nie było ich w programie pierwszej olimpiady
nowożytnej, która odbyła się w Atenach w 1896 roku. Jednakże ogromna popularność
piłki nożnej sprawiła, że Międzynarodowy Komitet Olimpijski zdecydował się wpisać
ją jako dyscyplinę nieoficjalną do programu letnich igrzysk olimpijskich w Paryżu
w 1900 roku oraz w Saint Louis w 1904. Tym samym piłka nożna stała się pierwszym
sportem zespołowym na olimpiadzie. Był to kolejny krok milowy w popularyzowaniu i
rozwoju tej dyscypliny sportu. Ponieważ była to dyscyplina nieoficjalna, więc w
tej konkurencji nie przyznawano medali a mecze traktowano jako formę ciekawej
rozrywki pomiędzy oficjalnymi dyscyplinami. Jednak na chwilę obecną Międzynarodowy
Komitet Olimpijski uznaje te wyniki za oficjalne i państwa, które były
reprezentowane figurują w katalogu medalowym jako medaliści w tej dyscyplinie.
Podczas olimpiady w Londynie w 1908 roku piłka nożna po raz pierwszy znalazła się
wśród dyscyplin oficjalnych, a więc zwycięzcy tej konkurencji otrzymywali medale.
Pierwszy złoty medal olimpijski w historii wywalczyła reprezentacja Wielkiej
Brytanii. Cztery lata później na olimpiadzie w 1912 roku w Sztokholmie Brytyjczycy
zdobyli drugie olimpijskie złoto. W 1914 na Kongresie FIFA w Christianie FIFA
zgodziła się uznać piłkarski turniej olimpijski za "mistrzostwa świata w piłce
nożnej amatorów" i zgodziła się zorganizować według swoich przepisów turnieje na
trzech kolejnych olimpiadach. Z powodu wybuchu pierwszej wojny światowej nie
odbyła się olimpiada w Berlinie w 1916 roku. FIFA zorganizowała turnieje
w 1920, w 1924 i w 1928 roku.
Na początku lat 20stych XX wieku niektóre krajowe związki piłkarskie (belgijski,
włoski i szwajcarski) zaczęły płacić swoim piłkarzom za udział w meczach w ramach
rekompensaty za "stracony czas i nieobecność w pracy". Jednak kłóciło się to z
ideą olimpiady, która z definicji była imprezą tylko i wyłącznie dla sportowców
amatorów, czyli takich, którzy nie zarabiają na uprawianiu sportu. Federacje
piłkarskie z Wysp Brytyjskich (angielska, szkocka, walijska i irlandzka) wystąpiły
w 1923 roku do FIFA z prośbą o wydanie orzeczenia, iż piłkarz, który pobiera
wynagrodzenie, za swoją grę nie jest już amatorem tylko zawodowcem i jako taki nie
może uczestniczyć w turnieju olimpijskim. Dla FIFA był to poważny problem, gdyż
doskonale zdawała sobie sprawę z tego, iż "amatorstwo" hamuje rozwój futbolu,
którym wolnymi krokami zmierzał do zawodostwa. FIFA nie mogła więc wydać takiego
orzeczenia, gdyż byłoby ono sprzeczne z ideą rozwoju futbolu a także uniemożliwiałoby
udział w olimpiadzie wielu znakomitym piłkarzom. W proteście wobec stanowiska FIFA
niezgodnego z duchem olimpijskim Wielka Brytania oraz Dania nie wystawiły swoich
drużyn na olimpiadę w 1924 roku.
FIFA próbowała wypracować jakiś kompromis, żeby pogodzić zwolenników i
przeciwników wprowadzenia piłkarzy zawodowych na olimpiadę jednak wszelkie próby
spełzły na niczym. W 1926 roku zorganizowano w Rzymie spotkanie mające załagodzić
sytuację i przekonać Wielką Brytanię i Danię do profesjonalizacji futbolu jednak
federacje tych krajów twardo obstawały przy całkowitym amatorstwie. W 1927 roku
FIFA próbowała rozstrzygnąć konflikt na swoją korzyść próbując przeciągnąć
Międzynarodowy Komitet Olimpijski na swoją stronę. W tym celu FIFA wystąpiła do
MKOl'u z prośbą o oficjalne dopuszczenie możliwości okresowego opłacania piłkarza
amatora przez jego federację w ramach rekompensaty
za "stracony czas i nieobecność w pracy". Odniosło to skutek odwrotny do
zamierzonego. Zamiast zakończyć konflikt pogłębiło go jeszcze bardziej. Federacje
z Wysp Brytyjskich zdegustowane poczynaniami władz FIFA wycofały się z olimpiady w
1928 roku a następnie w lutym 1928 roku wypisały się z członkostwa w FIFA.
Dla władz FIFA, które już od samego początku istnienia FIFA dążyły do stworzenia
swoich własnych międzynarodowych zawodów piłkarskich wzorowanych na turnieju
olimpijskim był to wyraźny sygnał, że nie ma co już dłuzej zwlekać. Dzień przed
rozpoczęciem turnieju olimpijskiego, 26 maja 1928 roku, na 17stym Kongresie FIFA
obradującym w Amsterdamie prezydent FIFA Jules Rimet ogłosił decyzję o organizowaniu
przez FIFA nowego międzynarodowego turnieju piłkarskiego, w którym będą mogły
wziąć udział wszystkie zrzeszone w FIFA reprezentacje oraz wszyscy zawodnicy
niezależnie od ich statusu, a więc zarówno amatorzy jak i zawodowcy.
W 1930 roku w Urugwaju odbył się
pierwszy taki turniej pod nazwą Mistrzostwa Świata w piłce nożnej. Posiadając już
swój własny turniej stworzony głównie z myślą o zawodowcach FIFA straciła
zainteresowanie turniejem olimpijskim adresowanym do drużyn amatorskich. Tym
bardziej, że w dalszym ciągu nie mogła dojść do porozumienia z Międzynarodowym
Komitetem Olimpijskim, który obstawał przy amatorskim charakterze olimpiady. Impas
na linii FIFA - MKOl doprowadził do tego, iż MKOl postanowił nie umieszczać piłki
nożnej w programie letnich igrzysk wypadających w 1932 roku w Los Angeles. Dodatkowym
argumentem ku takiemu rozwiązaniu była niewielka popularność tej dyscypliny sportu
w USA. W 1934 roku we Włoszech odbyły się drugie Mistrzostwa świata organizowane
przez FIFA i przeznaczone głównie dla profesjonalistów. Ten nowy turniej zdobywał
coraz więcej zwolenników w efekcie czego turniej olimpijski o charakterze czysto
amatorskim zaczął powoli tracić na znaczeniu. Mimo to piłka nożna powróciła na
olimpiadę w 1936 roku w Berlinie. Głównie za sprawą zaangażowania gospodarzy.
Niemcy postanowili wykorzystać fakt, że za piłka nożną stoją coraz większe
pieniądze i zarobić na turnieju olimpijskim.
Z powodu wybuchu drugiej wojny światowej nastąpiła aż 12 letnia przerwa w igrzyskach
olimpijskich. Nie odbyły się olimpiady w 1940 i 1944 roku. Kolejną zorganizowano
dopiero w 1948 roku w Londynie. Po drugiej wojnie światowej w Europie Zachodniej
piłka nożna stała się w pełni
profesjonalna. Pojawił się nowy zawód: "piłkarz". Ponieważ olimpiada była
przeznaczona tylko i wyłącznie dla sportowców amatorów reprezentacje z Europy
Zachodniej stopniowo przestawały brać w niej udział. Miały swoje własne rozgrywki
organizowane przez FIFA pod nazwą Mistrzostwa Świata. Ranga turnieju olimpijskiego
zaczęła szybko spadać a tytuł mistrza olimpijskiego nie był już tak porządany
przez drużyny jak przed wojną. Przysłowiowym gwoździem do trumny było powstanie
nowego konkursu w 1960 roku znanego dziś pod nazwą Mistrzostwa Europy. Nowy turniej
organizowany przez UEFA wypadał w tym samym roku co olimpiada i był dla niej
poważną konkurencją. Po przeciwnej stronie kontynentu w Europie Wschodniej
potocznie nazywanej "blokiem wschodnim" lub "blokiem komunistycznym" piłka nożna
oficjalnie miała status amatorski i nie istniał zawód piłkarza (mimo, iż w
rzeczywistości piłkarze Ci żyli z gry w piłkę). Tak, więc te na pozór amatorskie
drużyny z Europy Wschodniej tak naprawdę były drużynami złożonymi z zawodowców,
z którymi prawdziwi amatorzy nie mieli żadnych szans. Sprawiło to, że w latach 1952 -
1988 zespoły z Europy Wschodniej zdominowały turniej piłki nożnej na olimpiadzie
zdobywając w tym okresie prawie wszystkie medale.
Aby przywrócić świetność piłki nożnej na igrzyskach olimpijskich i podnieść
prestiż turnieju olimpijskiego a tym samym przyciągnąć wielkie nazwiska a wraz z
nimi wielkie pieniądze od 1992 roku obowiązują nowe przepisy. Zniesiono kryterium
"amatorstwa" futbolu a w zamian za to wprowadzono kryterium wieku. Od 1992 roku w
turnieju olimpijskim mogą brać udział piłkarze zawodowo grający w piłkę jednak nie
mogą mieć więcej niż 23 lata.
|